Advertentie
Het Brusselse handelsgerecht heeft een uitzonderlijk brede blokkade uitgevaardigd tegen meerdere zogenoemde schaduwbibliotheken, waaronder Anna’s Archive, Libgen, Z-Library en OceanofPDF. Opvallend: ook de Open Library van het Internet Archive, een Amerikaans non-profitproject, valt onder de Belgische beschikking.
De uitspraak, gepubliceerd door TorrentFreak, gaat veel verder dan eerdere blokkades. Niet alleen internetproviders zoals Telenet, Proximus, Mobile Vikings, Orange en zelfs Starlink moeten de toegang blokkeren, maar ook een hele reeks andere internetbedrijven. Denk aan zoekmachines (Google, Bing), DNS-aanbieders, content delivery-netwerken zoals Cloudflare, hosters zoals AWS, Hostinger en GoDaddy, en zelfs betaaldiensten zoals PayPal, Cash App en Alipay. Deze partijen moeten websites uit zoekresultaten verwijderen, hosting staken en domeinnamen blokkeren.
Open Library en het ‘fair use’-debat
De Open Library werkt volgens het principe “één boek, één lener”, vergelijkbaar met een fysieke bibliotheek. Maar in tegenstelling tot commerciële aanbieders koopt de organisatie geen licenties: ze maakt eigen digitale kopieën van boeken. Uitgevers en auteurs stellen dat dit een illegale digitale uitlening is.
Het Internet Archive beriep zich eerder in de VS op de ‘fair use’-doctrine, maar verloor een belangrijke rechtszaak tegen grote uitgevers. In de nasleep daarvan moest het platform ruim 500.000 boeken verwijderen. Belgische uitgevers, waaronder Dupuis en Casterman, betogen dat Open Library in de praktijk fungeert als een publiek toegankelijke downloadsite, en wezen erop dat verplichte juridische informatie op de website ontbreekt.
De rechtbank gaf de uitgevers gelijk en sprak van een “evidente en significante auteursrechtschending”. Het vonnis werd ex parte uitgesproken: het Internet Archive werd niet gehoord. Vooralsnog is de Open Library in België nog bereikbaar, maar gezien de breedte van de maatregel is het waarschijnlijk dat sommige betrokken bedrijven bezwaar zullen maken.
DNS-resolvers en internationale druk
Opvallend is dat DNS-resolvers en andere internationale tussenpartijen steeds vaker worden betrokken bij dit soort zaken. Vergelijkbare, omstreden maatregelen zagen we eerder in Duitsland, Frankrijk en Italië. In België leidde dit er al toe dat Cisco zijn OpenDNS-dienst introk, uit vrees voor aansprakelijkheid.
Gevolgen voor Belgische en Nederlandse gebruikers
De uitspraak kan indirect gevolgen hebben voor Belgische én Nederlandse gebruikers. Omdat de maatregel zo breed is, bestaat het risico op ‘overblocking’: ook legitieme onderzoeksprojecten en digitale archieven kunnen tijdelijk onbereikbaar worden als hun infrastructuur bij dezelfde partijen draait. Denk aan hosting via Amazon of contentlevering via Cloudflare.
Voor onderzoekers, studenten en liefhebbers van digitale collecties kan dit betekenen dat plots toegang tot historisch en wetenschappelijk materiaal wegvalt, zelfs als het elders vrij toegankelijk is. Tegelijk laat de uitspraak zien dat Europese rechthebbenden en rechtbanken steeds verder gaan in het afdwingen van auteursrechten online, en dat internationale partijen onder toenemende druk komen om blokkades preventief uit te voeren.