Advertentie
Na de anti-muggenlaser is het tijd voor het echte werk. Het Britse ministerie van Defensie trekt maximaal 5 miljoen Britse pond (circa 5.8 miljoen euro) uit voor de ontwikkeling van een nieuw verdedigingssysteem tegen grote aantallen goedkope drones. Het systeem moet grotendeels autonoom kunnen werken, op een legervoertuig passen en aanvallen kunnen afslaan zonder snel door zijn munitievoorraad heen te raken. Het ministerie heeft daarbij bijzondere belangstelling voor laserwapens.
Project PANOPTES moet dronezwermen bestrijden
Het ontwikkelingsprogramma heet Project PANOPTES en wordt uitgevoerd door UK Defence Innovation (UKDI) in opdracht van het Britse Ministry of Defence. Britse bedrijven en andere ontwikkelaars kunnen voorstellen indienen voor een geïntegreerd Counter-Uncrewed Aerial System, kortweg C-UAS.
Het Britse leger zoekt een systeem dat drones zelfstandig kan detecteren, volgen, identificeren en uiteindelijk uitschakelen. Daarbij moet het bestand zijn tegen aanvallen waarbij meerdere drones tegelijk of kort na elkaar worden ingezet. Het systeem is in eerste instantie bedoeld voor de bescherming van grondtroepen, maar de technologie zou later ook vaste militaire infrastructuur kunnen beveiligen.
Een belangrijk uitgangspunt is dat de verdediging niet zelf kan worden uitgeput door grote aantallen goedkope aanvallers. Traditionele luchtafweerraketten zijn daarvoor relatief duur en de beschikbare voorraad is eindig. Het ministerie zoekt daarom nadrukkelijk naar een goedkopere manier om dergelijke dreigingen op grote schaal uit te schakelen.
Lasers hebben voorkeur, maar zijn geen vereiste
UKDI zegt vooral geïnteresseerd te zijn in systemen rond zogeheten Laser Directed Energy Weapons, of LDEW's. Andere technologieën zijn echter niet uitgesloten. De oplossing moet modulair zijn, gebruik kunnen maken van de energievoorziening van het voertuig en autonoom kunnen functioneren. Ook moet rekening worden gehouden met integratie op toekomstige onbemande grondvoertuigen en met andere Britse luchtverdedigingssystemen.
Het voordeel van een laser is dat er geen conventionele munitie hoeft te worden meegenomen. Zolang voldoende elektrische energie beschikbaar is en het systeem zijn warmte kan afvoeren, kan het in theorie blijven vuren. Dat maakt de technologie interessant voor de bestrijding van grote aantallen relatief goedkope drones.
Het Britse ministerie van Defensie omschrijft laserwapens om die reden als systemen met een vrijwel onbeperkte munitievoorraad. Dat betekent overigens niet dat ze letterlijk onbeperkt kunnen blijven schieten. Beschikbare energie, koeling, weersomstandigheden en zicht op het doel blijven praktische beperkingen.
Gericht op drones tot 150 kilogram
Project PANOPTES richt zich aanvankelijk op onbemande vliegtuigen uit de NAVO Class 1-categorie. Daaronder vallen drones met een gewicht tot 150 kilogram. Het gaat daarmee onder meer om relatief kleine systemen zoals die de afgelopen jaren op grote schaal op het slagveld in Oekraïne zijn ingezet.
De Britse eisen omvatten niet alleen individuele drones. Het systeem moet ook herhaalde en gelijktijdige aanvallen kunnen verwerken, waaronder potentiële dronezwermen. Daarnaast moet het kunnen optreden tegen drones die voor verkenning of verstoring worden ingezet.
De uiteindelijke oplossing moet bovendien op een voertuig van het Britse leger kunnen worden geïntegreerd. Daarmee wil Defensie een mobiel systeem dat met grondtroepen kan meebewegen, in plaats van uitsluitend vaste locaties te beschermen.
Wolfhound-pantservoertuig met anti-drone laserwapen uit 2024 (Bron: Join Forces)
Britse leger experimenteert al met laserwapens
Het idee is niet nieuw voor de Britse strijdkrachten. In 2024 testte het Britse leger al een laserwapen dat op een Wolfhound-pantservoertuig was gemonteerd. Het systeem gebruikte een infraroodlaser om vliegende drones uit te schakelen. Militairen van 16 Royal Artillery konden tijdens de proeven doelen op meer dan een kilometer afstand bestrijden.
Die tests waren volgens het ministerie vooral bedoeld om ervaring met de technologie op te doen. Project PANOPTES gaat een stap verder: het programma is opgezet als een ontwikkelings- en mogelijk aankooptraject voor een toekomstige operationele capaciteit. Een daadwerkelijke bestelling of ingebruikname is op dit moment echter nog niet gegarandeerd.
Ook de Royal Navy krijgt laserwapens. Het Britse ministerie van Defensie sloot eind 2025 een contract van 316 miljoen pond met MBDA voor DragonFire-systemen. De eerste exemplaren moeten vanaf 2027 aan de Britse marine worden geleverd. Tijdens tests wist DragonFire al snelle drones uit de lucht te halen.
Volgens eerdere Britse cijfers kost een schot met DragonFire doorgaans minder dan 10 Britse pond aan energie. Dat is aanzienlijk goedkoper dan het afvuren van een conventionele luchtafweerraket, die in de miljoenen kan kosten.
Eerste voorstellen nog deze maand
Voor Project PANOPTES is in eerste instantie maximaal 5 miljoen pond beschikbaar, verdeeld over meerdere projecten. Kandidaten moeten hun eerste voorstel uiterlijk op 23 september 2026 indienen. Op 1 oktober wil UKDI bekendmaken welke partijen doorgaan naar de tweede ronde. De geselecteerde projecten zouden vervolgens in november of december kunnen beginnen en maximaal zes maanden duren.
Het programma past binnen een veel bredere Britse investering in autonome wapens en directed-energytechnologie. De Britse regering maakte eerder meer dan 4 miljard pond vrij voor autonome systemen en bijna een miljard pond voor directed-energywapens gedurende de huidige parlementaire periode.
Project PANOPTES moet uiteindelijk vooral een praktisch probleem oplossen dat door de snelle opkomst van goedkope drones urgenter is geworden: voorkomen dat een aanvaller met goedkope en talrijke drones een veel duurder luchtverdedigingssysteem kan uitputten.
