Advertentie
De snelle groei van kunstmatige-intelligentietoepassingen leidt vooral in de Verenigde Staten tot plannen voor uitzonderlijk grote datacenters, die steeds vaker zonder aansluiting op het openbare elektriciteitsnet worden ontworpen. Voor afzonderlijke projecten wordt daarbij gesproken over vermogens in de orde van gigawatts, vergelijkbaar met het verbruik van grote steden.
De energievoorziening vormt daarbij een steeds groter knelpunt. Door het tempo en de schaal van de uitbreidingen is een conventionele netaansluiting vaak niet tijdig of überhaupt niet realiseerbaar. Als gevolg daarvan kiezen techbedrijven en datacenterexploitanten steeds vaker voor volledig autonome energievoorziening. Zo maakte xAI voor zijn Colossus-cluster gebruik van tot 35 gasturbines. Ook uitbreidingsplannen van onder meer Microsoft, Meta, Oracle, OpenAI en AWS voorzien steeds vaker in speciaal gebouwde gasgestookte centrales die uitsluitend het datacenter van stroom voorzien.
Deze ontwikkeling zorgt voor een sterke toename in de vraag naar gasturbines en bijbehorende infrastructuur, waarvan bedrijven als Siemens Energy en General Motors profiteren. Ook kleinere bedrijven en start-ups spelen hierop in door hun expertise aan te bieden voor de energievoorziening van AI-infrastructuur.
Een analyse van de Washington Post beschrijft hoe dit model de traditionele rolverdeling tussen energiebedrijven en datacenters doorbreekt. In West-Texas wordt bijvoorbeeld gewerkt aan het zogenoemde GW Ranch-project: een off-grid campus van circa 32 vierkante kilometer met meerdere grote datacenterhallen. Het complex moet meer elektriciteit verbruiken dan de stad Chicago, maar wordt gevoed door eigen gascentrales, aangevuld met zonne-energie. Volgens de exploitanten voorkomt dit jarenlange wachttijden voor netaansluitingen en maakt het mogelijk de energiecapaciteit precies af te stemmen op de geplande uitbreiding.
Tegelijkertijd groeit de kritiek op deze trend. Vergelijkbare off-grid-projecten verschijnen ook in andere staten, zoals West Virginia, waar een privaat gasgestookt energieproject voor een datacenter zodanig groot is gepland dat het theoretisch alle huishoudens van de staat zou kunnen voorzien. Door aangepaste wetgeving is de publieke controle op vergunningen daar beperkt. Critici spreken van een parallelle, private energiemarkt voor techbedrijven, waarbij grootschalig fossiel energieverbruik haaks staat op klimaatdoelstellingen en milieueffecten onvoldoende transparant zijn.
Energie-experts waarschuwen bovendien dat deze eilandoplossingen het Amerikaanse elektriciteitsnet niet ontlasten, maar juist indirect verzwakken. Techbedrijven concurreren met publieke netbeheerders om dezelfde turbines, transformatoren en technische specialisten. Daardoor lopen investeringen in modernisering van het openbare net vertraging op en stijgen de kosten, die uiteindelijk bij consumenten terechtkomen, terwijl datacenterexploitanten vaak profiteren van gunstige langlopende energiecontracten.
De maatschappelijke weerstand tegen grootschalige AI-datacenters neemt inmiddels toe. In zes Amerikaanse staten lopen wetgevende initiatieven die de bouw van nieuwe, extreem grote datacentercomplexen moeten afremmen of geheel blokkeren. Daarmee is het onzeker hoe lang de huidige off-grid-trend politiek en maatschappelijk houdbaar blijft.