Nieuws

Besturingssystemen

Windows 11 laat antivirussoftware buiten kernel werken om systeemcrashes te beperken

Portret van de auteur


Windows 11 laat antivirussoftware buiten kernel werken om systeemcrashes te beperken
0

Advertentie

Microsoft heeft een nieuw beveiligingsplatform voor Windows 11 algemeen beschikbaar gemaakt waarmee antivirussoftware bepaalde taken buiten de kernel kan uitvoeren. De aanpassing moet voorkomen dat fouten in beveiligingssoftware het volledige besturingssysteem laten crashen. De ontwikkeling volgt op de wereldwijde CrowdStrike-storing van juli 2024, waarbij ongeveer 8,5 miljoen Windows-computers werden getroffen.

Het nieuwe Windows Endpoint Security Platform (WESP) werd op 17 november tijdens Microsoft Ignite 2026 officieel beschikbaar gesteld. Het platform biedt antivirusbedrijven nieuwe programmeerinterfaces waarmee ze beveiligingsfuncties kunnen uitvoeren zonder daarvoor eigen code rechtstreeks in de Windows-kernel te moeten laten draaien.

De wijziging is een rechtstreeks gevolg van de problemen die op 19 juli 2024 ontstonden door een foutieve update van CrowdStrike Falcon. Wereldwijd kregen miljoenen computers een Blue Screen of Death (BSOD), waardoor onder meer luchthavens, ziekenhuizen en bedrijven met langdurige storingen te maken kregen.

Hoewel volgens Microsoft minder dan één procent van alle Windows-computers werd getroffen, waren de gevolgen bijzonder groot. Veel getroffen systemen konden niet meer normaal opstarten en moesten handmatig worden hersteld.

Waarom antivirussoftware de volledige pc kan laten crashen

De Windows-kernel vormt de kern van het besturingssysteem en beheert onder meer het geheugen, de hardware en de uitvoering van processen. Software die in deze omgeving draait, beschikt over uitgebreide systeemrechten.

Beveiligingsprogramma's gebruiken deze toegang om verdachte activiteiten vroegtijdig te detecteren en te blokkeren. Het nadeel is dat een programmeerfout in een kernelcomponent het volledige besturingssysteem kan laten crashen.

Dat was ook het probleem bij de CrowdStrike-storing. Een foutieve update leidde tot crashes in een kernelcomponent van de beveiligingssoftware, waardoor getroffen Windows-systemen in een herstartlus terechtkwamen.

Met WESP wil Microsoft de afhankelijkheid van dergelijke kernelcomponenten verminderen. Antivirussoftware kan voortaan voor ondersteunde functies gebruikmaken van beveiligde Windows-interfaces vanuit user mode. Dat is een afzonderlijke uitvoeringsomgeving waarin gewone toepassingen draaien en fouten doorgaans niet meteen het hele systeem beïnvloeden.

De nieuwe interfaces ondersteunen onder meer het controleren en blokkeren van activiteiten rond bestanden, processen, het Windows-register en Object Manager, een onderdeel van Windows dat systeembronnen beheert.

Windows verzorgt daarbij de noodzakelijke communicatie met de onderliggende systeemcomponenten. Beveiligingssoftware kan daardoor nog steeds verdachte activiteiten detecteren en blokkeren, maar hoeft voor die taken minder eigen code op kernelniveau uit te voeren.

Met WESP wil Microsoft situaties zoals tijdens het Crowdstrike incident vermijden

Windows krijgt extra herstelmogelijkheden

Microsoft heeft ook maatregelen ontwikkeld om computers gemakkelijker te herstellen wanneer beveiligingssoftware problemen veroorzaakt tijdens het opstarten.

Het nieuwe platform bevat herstelmechanismen die kunnen ingrijpen wanneer een beveiligingscomponent of een ingestelde beveiligingsregel het opstartproces verstoort. Daarmee moet worden voorkomen dat één defect onderdeel een computer langdurig onbruikbaar maakt.

Daarnaast beschikt Windows 11 over Quick Machine Recovery, waarmee het systeem via de Windows-herstelomgeving automatisch naar oplossingen kan zoeken. Hiervoor kan Windows verbinding maken met Microsofts herstelservices, zodat bekende opstartproblemen zonder handmatige tussenkomst kunnen worden opgelost.

Ook functies zoals Cloud Rebuild kunnen helpen bij het herstellen van beschadigde Windows-installaties.

Dat betekent overigens niet dat iedere toekomstige crash automatisch kan worden hersteld. De mogelijkheden zijn afhankelijk van de oorzaak van het probleem, de configuratie van het systeem en de beschikbaarheid van een geschikte hersteloplossing.

CrowdStrike, Bitdefender en ESET stappen over

Verschillende grote beveiligingsbedrijven werken inmiddels aan ondersteuning voor WESP. Microsoft heeft daarvoor samengewerkt met onder meer CrowdStrike, Bitdefender, ESET, SentinelOne, Sophos, Trellix en TrendAI.

De eerste producten moeten nog dit jaar ondersteuning krijgen. Bitdefender Antivirus Free en Sophos Endpoint staan gepland voor het vierde kwartaal van 2026. CrowdStrike wil zijn Falcon-platform in het eerste kwartaal van 2027 aanpassen, terwijl ESET Endpoint Protection volgens de planning in februari 2027 volgt.

Ook Microsoft zelf werkt aan ondersteuning voor Defender. Een eerste preview wordt in het eerste kwartaal van 2027 verwacht. SentinelOne, Trellix en TrendAI mikken op de eerste helft van dat jaar. De overstap betekent niet dat beveiligingsbedrijven hun bestaande kerneldrivers volledig zullen verwijderen. Sommige beveiligingsfuncties blijven afhankelijk van rechtstreekse toegang tot de kernel.

CrowdStrike benadrukt bijvoorbeeld dat de nieuwe interfaces een aanvulling vormen op de bestaande bescherming op kernelniveau. Microsoft biedt leveranciers dus een alternatief voor specifieke taken, geen verplichting om alle beveiligingssoftware buiten de kernel te laten draaien.

Minder risico op een nieuwe wereldwijde storing

Met de nieuwe aanpak probeert Microsoft de betrouwbaarheid van Windows te verbeteren zonder de mogelijkheden van beveiligingssoftware ingrijpend te beperken.

Dat is vooral belangrijk voor grote organisaties, waar beveiligingssoftware op duizenden of zelfs honderdduizenden computers tegelijk actief is. Een foutieve update kan daar in korte tijd grote gevolgen hebben.

WESP is inmiddels beschikbaar voor Windows 11, maar de praktische voordelen zullen pas geleidelijk merkbaar worden wanneer beveiligingsleveranciers hun producten aanpassen.

Het nieuwe platform kan een herhaling van de CrowdStrike-storing minder waarschijnlijk maken. Volledig uitsluiten dat beveiligingssoftware opnieuw grootschalige problemen veroorzaakt, kan Microsoft echter niet.

Terug naar boven