Advertentie
Het debat over schermtijd en sociale media bij jongeren wordt steeds vaker gevoerd in termen van verboden en beperkingen. Maar volgens nieuw onderzoek van doctoraatsonderzoekster Marthe Mennes aan de Universiteit Antwerpen en Universiteit Gent zijn kinderen zelf vaak al veel bewuster bezig met hun schermgebruik dan volwassenen denken. Uit interviews met 56 Vlamingen blijkt dat kinderen al op jonge leeftijd nadenken over wanneer het gepast is om een smartphone weg te leggen en waarom dat belangrijk is.
Voor het onderzoek werden niet alleen kinderen en jongeren tussen de 7 en 21 jaar geïnterviewd, maar ook ouders, broers, zussen, leerkrachten en klasgenoten. Volgens Mennes ontstaat digitaal gedrag niet uitsluitend uit individuele keuzes, maar wordt het gevormd door sociale relaties en dagelijkse interacties. Kinderen ontwikkelen daarbij hun eigen ideeën over verantwoord schermgebruik en koppelen die aan waarden als respect, aandacht en balans. Zelfs kinderen zonder eigen smartphone blijken vaak al duidelijke opvattingen te hebben over wat wel en niet gepast is.
Het onderzoek laat daarnaast zien dat voorbeeldgedrag van volwassenen een belangrijke rol speelt. Kinderen nemen niet alleen regels over, maar beoordelen ook hoe consequent die worden toegepast. Wanneer ouders bijvoorbeeld schermgebruik aan tafel verbieden maar zelf voortdurend hun telefoon gebruiken, wordt dat volgens de onderzoekster snel opgemerkt. Naarmate kinderen ouder worden, maken ze opgelegde regels bovendien steeds vaker eigen. Jongvolwassenen gaven in het onderzoek aan dat eerdere beperkingen hen uiteindelijk hebben geholpen om een gezondere balans te vinden tussen online en offline activiteiten.
Een andere opvallende conclusie is dat smartphonegebruik niet automatisch gelijkstaat aan sociaal isolement. Waar ouders en scholen telefoongebruik tijdens pauzes soms interpreteren als teruggetrokken gedrag, ervaren jongeren dat regelmatig juist als een sociale activiteit. Samen video's bekijken, een spel spelen of praten over online content kan volgens de onderzoekster eveneens bijdragen aan sociale interactie. Mennes concludeert daarom dat regels rond schermgebruik het meest effectief zijn wanneer kinderen begrijpen waarom die bestaan. Niet controle, maar dialoog en uitleg vormen volgens haar de basis voor duurzame digitale verantwoordelijkheid.